۱۳۹۱ دی ۴, دوشنبه

تاثیر گذاری و حضور پر رنگ فرهنگ و ادبیات ایران زمین در دور ترین نقاط امپراطوری ترک عثمانی / وجود 120 نسخه خطی نفیس به زبان پارسی در مرکز اسناد کتابخانه ملی بلغارستان

  وجود 120 نسخه خطی نفیس به زبان پارسی در مرکز اسناد کتابخانه ملی بلغارستان  بعنوان یکی از دور ترین نقاط امپراطوری ترک عثمانی بهمراه هزاران اثر نفیس خطی دیگر به زبان پارسی در کتابخانه ها و موزه های مختلف کشور ترکیه و دیگر مناطق امپراطوری عثمانی سند و نشانی دیگر پیرامون حضور و تاثیر غیر قابل انکار و پر رنگ زبان و ادبیات  ایرانزمین بر زبان و ادبیات امپراطوری ترک عثمانی می باشد . رونمایی و ارائه عمومی  این نسخ خطی ارزشمند از سوی مرکز اسناد کتابخانه ملی بلغارستان علاوه بر داشتن بار تاریخی و ایجاد امکان مطالعه و بررسی تک به تک آثار موجود نشانگر میزان گستردگی و فراگیری فرهنگ و ادبیات ایران زمین در گذشته ای نه چندان دور می باشد .   
در همین زمینه و پیرامون نسخ خطی پارسی بجا ماند  از حوزه امپراطوری عثمانی پیش تر جستاری از سوی نگارنده منتشر گردیده بود که هم اکنون در پی خواهد آمد : 
« براساس اعلام رسمی وزارت فرهنگ و گردشگری جمهوری ترکیه ، در مجموع 500.000 نسخه خطی در کتابخانه های سراسر کشور ترکیه از قرن های گذشته بر جای مانده است .
 طبق این اعلام رسمی ، زبان و ادبیات پارسی با اختصاص 30.000 نسخه خطی بعد از زبان عربی بیشترین آثار خطی موجود در کتابخانه های ترکیه را دارا می باشد . این اعلام آمار رسمی گواهی دیگر  بر تاثیر و نقش پر رنگ و غیر قابل انکار زبان و ادبیات پارسی بر زبان و ادبیات ترکی و نیز فرهنگ و هنر و ادبیات نوین این کشور می باشد. لازم به تاکید است زبان عربی با اختصاص 320.000 نسخه خطی بیشترین میزان کتب قدیمی را در کتابخانه های ترکیه به خود اختصاص داده است . البته درصد بسیار بالایی از کتب مذکور در زمینه های دینی و مذهبی می باشد. زبان ترکی نیز با اختصاص 140.000 نسخه خطی و نیز زبان های دیگر با ختصاص 10.000 نسخه خطی در برگیرنده قسمتی از آمار 500.000 نسخه ای موجود در کتابخانه های کشور ترکیه هستند. دوستان عزیز جهت مطالعه بیشتر در همین زمینه می توانند به لینک وبسایت وزارت فرهنگ و هنر ترکیه قسمت مکتوبات که در پی خواهد آمد مراجعه بفرمایند :
http://www.yazmalar.gov.tr/elyazmaciligimiz_tr.php  »
در ادامه به بررسی تعدادی از نسخ خطی موجود در مرکز اسناد کتابخانه ملی بلغارستان خواهیم پرداخت : 
 نگاره بالا صفحه ی یکی از قدیمی ترین نسخه های خطی کتاب ارجمند بهارستان بقلم نورالدّین عبد الرّحمن بن احمد بن محمد معروف به جامی(۲۳ شعبان ۸۱۷ – ۱۷ محرم ۸۹۸ ه‍ ق) ملقب به خاتم الشعرا شاعر، موسیقی‌دان، ادیب و صوفی نام‌دار ایرانی سده ۹ قمری می باشد ، که هم اکنون در مرکز اسناد کتابخانه ملی کشور بلغارستان نگهداری می شود.
 
نگاره بالا تصویر صفحه ایست از کتاب ستاره شناسی یمینی که نویسنده آن مشخص نمی باشد اما طی سال های 1580 تا 1581 میلادی توسط فردی بنام صالح ابن مامی به طور کامل نسخه برداری گردیده است و هم اکنون در مرکز اسناد کتابخانه ملی کشور بلغارستان نگهداری می شود.
  
 نگاره بالا تصویر صفحه ایست از کتابی با عنوان ابتدا نما که در حوزه ادبیات نگاشته شده و مخلوطی از شعر و نثر می باشد. نویسنده اثر سلطان ولید نام داشته و تاریخ نگارش اثر 1276 میلادی می باشد . این اثر هم اکنون در مرکز اسناد کتابخانه ملی کشور بلغارستان نگهداری می شود. 
 نگاره بالا تصویر صفحه ایست از کتابی با عنوان سنبلستان که در حوزه ادبیات نگاشته شده و اثر شیخ شجاع الدین الکوارانی می باشد . تاریخ دقیق نگارش اثر مشخص نمی باشد . این اثر هم اکنون در مرکز اسناد کتابخانه ملی کشور بلغارستان نگهداری می شود. 
 
  نگاره بالا تصویر صفحه ایست از کتابی با عنوان تیمورنامه  که در حوزه ادبیات و شعر نگاشته شده است .نگارنده این اثر عبدالله جامی می باشد که با عنوان هاتفی هم شناخته شده است . تاریخ نگارش این کتاب طی سال های 1520 تا 1521 میلادی می باشد همچنین این اثر در سال 1538 میلادی توسط پیر علی کاتب نسخه برداری کامل گردیده است .
دوستان و علاقمندان عزیز جهت بررسی هر چه دقیق تر و بهتر آثار نفیس خطی پارسی موجود در مرکز اسناد کتابخانه ملی بلغارستان می توانند به آدرس وبسایت رسمی این کتابخانه که در پی خواهد آمد مراجعه بفرمایند:
http://www.nationallibrary.bg/cgi-bin/e-cms/vis/vis.pl?s=001&p=0192&n&vis 
 
پاینده ایران و ایرانی 
 
وحید رنجبری آذرآبادگانی